Yeni Telsiz Amatörlerine Tavsiyeler

Amatör telsizcilik sınavını kazandınız ve yeni bir dünyaya adım attınız. Hemen arkasından hızlıca belgenizin tipine ve kendinize uygun bütçede bir telsiz cihazı edindiniz diyelim. Ve düğmeyi ilk çevirip olası röle veya simpleks kanallardan konuşmalara tanık olduğunuzda bu işin düğmeyi çevir ve konuş şeklinde olmadığını anlamanız uzun sürmüyor.

Öyle ya eskiden çok favori olan ancak günümüzde çok nadir kullanılan CB tipi halk bandı telsizlerden büyüklerin konuşmalarını hatırlıyor olabilirsiniz. “Break break arkadaş arıyorum” türü konuşmalara amatör telsizcilerin frekanslarında rastlayamayacaksınız. Yeni bir dünya dedik ama bu dünyanın da belli başlı yazılı veya yazılı olmayan kuralları vardır ve yeni bir amatör olarak bu kurallara ayak uydurmanız gerektiğini kısa sürede anlayacaksınız veya merak etmeyin birileri size hemen hatırlatacaktır. Bana ne ben istediğim gibi takılırım derseniz çağrılarınız bundan sonra karşılıksız kalacaktır.

Peki yeni telsiz veya diğer tabirle radyo amatörlerine neler tavsiye edebiliriz. Bunları aşağıda derlemeye çalıştık.

  • Öncelikle kendi çağrı işaretinizin fonetik alfabeye göre okunmasını öğrenmelisiniz. Yani çağrı işaretiniz TB1DJU ise bunu normal harfleri okuyarak veya İngilizce harf okuyarak değil, Tango-Bravo-Bir-Delta-Juliet-Uniform şeklinde okuyacaksınız. Bu başta çekingen davranmanıza sebep olabilir ancak yanlış okursanız kimse size kızmaz. Arkasından hemen düzeltirsiniz. Sonra alışacaksınız zaten. İyi de her şeyi İngilizce fonetik alfabe okurken ortadaki “bir” noluyor, neden “one” diye İngilizce söylenmiyor derseniz, Türkiye’de malesef alışkanlık ve söylem bu şekilde. Dert etmeyin fazla. Yabancılarla görüşürken (QSO) elbette bunu “one” diye okumanız gerekli.
  • Bir süre bölgenizdeki röle istasyonları frekanslarını dinleme de kalın. Görüşmelerin nasıl yapıldığı ve görüşme adabının nasıl olduğu konusunda tecrübe edinirsiniz. Röle frekansları nedir derseniz buraya tıklayıp bakabilirsiniz.
  • Mümkün olduğunca bölgenizde yapılan haftalık ve aylık çevrim görüşmelerine katılın. Bu çevrim görüşmeleri bir nevi radyo amatörlüğünde yoklama yapmak gibidir. Çevrimi yöneten merkez operatör çağrı işaretlerini alfabetik sırayla okur ve sıra size geldiğinde basitçe “Burası <çağrı işaretiniz>, Operatör <isminiz>, çıkış mevkim (QTH) <il ve/veya ilçe>, çevrimdeki tüm arkadaşlara 73” türünden cevap vererek çevrime katılmış olursunuz. Eğer çevrim listesinde çağrı işaretiniz yoksa ki yeniyseniz bu doğaldır, çağrı işareti sıralamasında olmanız gereken yerde araya girerek (QSK diyebilirsiniz araya girmek için) , veya o bölge çağrı kodları sonunda çevrimi yöneten merkez operatör zaten soracaktır, listede olmayan operatör var mı diye, o zaman siz kendinizi tanıtıp listeye kaydolursunuz. Bir sonrakinde sizi anons etmeye başlarlar.
  • Kendi amatör lisans belgenizin izin verdiği frekans bantlarında kalın. Sakın kamu (polis, itfaiye, ambulans, vs) telsiz frekanslarına girmeyin.
  • Uzak görüşme (HF bant veya Satellite üzerinden) lokasyon bilgisi (QTH) vermeniz gerekecektir. Bu durumda bulunduğunuz lokasyon kodunu öğrenmek için http://qthlocator.free.fr  sitesinden yararlanın. İstanbul üzerini direk görmek için altta Locate kısmına KN41 yazın, sonra zoom yapıp il/ilçe detayına kadar inin. Fare ile işaretlediğinizde kodunuzu verecektir. Son eklenen 2 harf detay lokasyon kodudur. (Örn: KN41LC)
  • Radyo amatörlüğü ile ilgili bir çok Facebook grubu var. Onları takip edebilirsiniz. Bir listesini burada sizler için derledik.
  • İnternet üzerindeki aşağıda belli başlıları verilen amatör radyo istasyonları çağrı kodları veritabanlarına kayıt yaptırmayı unutmayın. Bu zorunluluk değil ama sadece çağrı kodunuzu alan biri sizin hakkınızda daha detay veriye kolayca ulaşabilir. Profil bilgilerinizi mümkünse İngilizce yazın.

Görüşme yaparken genel bilgiler;

  • PTT konuşma düğmesine (mandal) basar basmaz konuşmayın. Yarım saniye bekleyin. Özellikle bu bekleme röle üzerinden görüşürken önemlidir. Aksi takdirde karşı istasyon veya istasyonlar ilk kelimenizi tam duyamayabilirler.
  • Özellikle röle üzerinden görüşme yaparken karşı operatör konuşmasını bitirip PTT düğmesini bıraktığında, hemen akabinde konuşmak için PTT‘ye basmayın. Bir veya saniye kadar bekleyip başka olası operatörün acil araya girme isteği olup olmadığını kontrol edin. Röle üzerinde görüşme yaparken bu daha önemlidir. Arada sırada “QSK var mı?” diye sormak iyi olacaktır.

  • El mikrofonu (Mike) ile konuşurken ağzınıza çok yaklaştırmayın. 5-10 cm mesafe iyidir. Normal el telsizi kendi mikrofonuna konuşuyorsanız 2-3 cm mesafe yeterli.
  • El telsizi ile konuşurken antenini daima yukarıya doğru tutun.
  • Görüşmede ses kalitesinde sorun varsa, örneğin cızırtılı oluyorsa, öncelikle sorunun kendinizden olduğu varsayımı ile hareket edin. Öncelikle cihazınızı, bulunduğunuz yer, yön, çıkış gücünüzde sorun olup olmadığını kontrol edin. Bu şekilde sorun sizde görünüyorsa bunun nedenini söylemekten çekinmeyin. Sizde sorun yoksa karşı operatörden benzer bir kontrol isteyin.
  • Çağrı işaretini bildiğiniz bir operatöre çağrı yapmak istediğinizde önce karşı operatörün çağrı işareti, sonra kendi çağrı işaretiniz söylenir. (Örneğin: “TA2DBT, burası TA1LSX” veya “TA2DBT, konuşan operatör TA1LSX), yabancı bir operatöre İngilizce çağrı ise “KR5LYS, this is TA1LSX” şeklinde yapılabilir). HF bantlarda bu biraz farklı olsa da genelde çağrıya CQ (si’ky’u) ile başlanır.
  • Bunun tam tersi size cevap vermek ya da görüşme yapmak isteyen operatör, önce sizin sonra kendinin çağrı işaretini söylerse  size çağrı yapıyor demektir. Siz de aynı şekilde önce onun ve ardından kendi işaretinizi söyleyince görüşme başlar.
  • Dinlemeye geçtiğinizde çağrı işaretiniz ve ardından “frekansta QRV” demeniz yeterlidir. Konuşmaya geçmek istediğinizde, boş bir anda “Dinlemede olan operatör var mı? Burası <çağrı-işaretiniz>” demeniz yeterlidir. Müsait olan bir operatör varsa size cevap verecektir. (Elbette ki önce sizin çağrı işaretiniz, sonra kendi çağrı işaretini söyleyerek)
  • Görüşme yapan iki operatör arasına girmek için “break” diyerek girmeyin. Konuşmanın boş olduğu bir anda kendi çağrı işaretinizi söyleyin.
  • Görüşmeyi sonlandırırken yine önce karşı tarafın çağrı işareti sonra kendi çağrı işaretinizi söyleyip sonuna sadece “73” demeniz yeterlidir. (“73” terimi selamlaşma anlamında kullanılır. Selamlar demek için “73ler” diyenler oluyor, bu yanlış bir ifadedir, 73 zaten bu anlama gelir.)
  • Başka kelimelerle karışmaması için, açık ve anlaşılır biçimde konuşunuz.
  • Normal konuşma tonunda konuşun ve bağırmayın; yüksek ses, distorsiyona/ses bozulmasına sebep olabilir.
  • Sesinizin yükselme ve alçalma düzeyi, normalden biraz fazla olmalıdır; ancak kelime sonlarını alçalarak bitirmekten kaçınmalısınız.
  • Her zaman mümkün olmadığını biliyoruz ama, diğer operatörlerle görüşmelerinizde olabildiğinde pozitif  ve iyimser olun. Unutmayın görüşmeleriniz siz farkında olmadan başkaları tarafından dinlenmekte. Her zaman kötümser, negatif konuşmalar diğer amatör telsiz operatörlerinin sizinle görüşme yapma isteklerini azaltabilir.
  • Frekanslarda görüşmede başkaları hakkında hakaret edici veya aşağılayıcı açıklamalar yapmaktan kaçının. Dinleyen operatör(ler) kendisi hakkında da başkasına öyle konuştuğunuz izlenimi edinmesi uzun sürmez.
  • Bir başka operatörün hatalı bir şey yaptığını düşünüyorsanız lütfen bunu ortalık yerde herkesin duyacağı biçimde ifade etmeyin. Ona özel bir görüşmede bunu söylemek daha doğru olacaktır.
  • Konuşması biten operatör, karşı tarafa konuşmasının bittiğini bildirmek amacıyla “tamam veya bitti” der.
  • Yaptığınız görüşmeleri (QSO) (röle görüşmesi hariç) mutlaka Log Book (İşletme kayıt defterine) kayıt ediniz.
  • Her uluslararası görüşmede, ülkenizi temsil ettiğinizi unutmayınız. Karşıdan QSL kart gelmiş ise, sizinde kart yollamanız amatörlük gereğidir.

Röle üzerinden görüşme;

  • Cihazınızı açar açmaz röle frekanslarında çağrı yapmayınız. Rölede konuşanlar olabilir, cihazınızın sesi kısık olabilir, yaklaşık 1 dakika kadar frekansı dinleyiniz.

  • Röleyi tetikleyip tetiklemediğinizi anlamak için basitçe bir defa mandala basıp röleden gelen bir SQueLch (tıslama sesi) var mı yok mu bakmak normaldir. Ancak bir röle frekansını veya hatta normal simpleks frekansı kontrol etmek için arka arkaya PTT yani mandala basmayın. Bu o frekanstaki (konuşmasalar bile) dinlemedeki diğer operatörleri yüksek derecede rahatsız ettiğini unutmayın. Rölede konuşma varken habire mandala basmanız ise çok daha ileri bir terbiyesizlik olarak görülecektir. Bu illegal bir davranış değil ama radyo amatörlüğünde oldukça etik dışı kabul edilir. Buna yabancılar kerchunking derler.
  • Röle üzerinden görüşmelerinizi uzun tutmayın. Unutmayın röleler o bölgedeki tüm telsiz operatörlerinin ortak kullanımı içindir. Görüşmelerinizi bir kaç dakikadan uzun tutmayın. Rölelerin kuruluş amacı sohbet etmek değildir. Gerekiyorsa düz bir simpleks frekansa geçip görüşmeye devam edin.
  • Alınan sinyal, rölenin çıkış sinyali olduğu için, karşı operatöre sinyal raporu vermek anlamsızdır, sadece röleye giriş seviyesi belirtilebilir.
  • Röle üzerinden yapılan görüşmelerin Görüşme Defterine (Log Book) kayıt zorunluluğu yoktur.

*Çeşitli yurt dışı ve yerel kaynaklardan derlenmiştir.